Doğalgazlı Jeneratörler Sürekli (Prime / Continuous) Kullanım İçin Uygun mudur?
Giriş
Jeneratör sistemleri çoğu işletmede elektrik kesildiğinde otomatik olarak devreye giren bir yedek güç kaynağı olarak düşünülür.
Bu kullanım şekli doğru olmakla birlikte jeneratörlerin tek çalışma modeli değildir.
Özellikle doğalgazlı motor-jeneratör sistemleri; doğru motor, doğru güç sınıflandırması ve uygun yardımcı sistemler seçildiğinde yalnızca acil durumlarda değil, uzun süreli elektrik üretimi gereken uygulamalarda da değerlendirilebilir.
Burada dikkat edilmesi gereken en önemli nokta şudur:
Bir jeneratörün uzun süre çalışabilmesi ile sürekli çalışma için tasarlanmış olması aynı şey değildir.
Jeneratör seçiminde yalnızca katalogda yazan kVA veya kW değerine bakmak yeterli olmaz. Üreticinin motor-jeneratör seti için tanımladığı çalışma sınıfı, izin verilen yük profili, bakım aralıkları, ortam koşulları ve yıllık çalışma senaryosu birlikte değerlendirilmelidir.
Bu nedenle “Doğalgazlı jeneratör sürekli çalışabilir mi?” sorusunun kısa cevabı:
Evet, uygun şekilde seçilmiş doğalgazlı jeneratör sistemleri Prime veya Continuous güç uygulamalarında kullanılabilir. Ancak her jeneratör bu çalışma biçimi için uygun değildir.
Standby, Prime ve Continuous Güç Ne Anlama Gelir?
Bir jeneratörün üzerinde örneğin 1000 kVA yazması, jeneratörün bütün çalışma koşullarında sürekli olarak 1000 kVA güç verebileceği anlamına gelmez.
Jeneratörün sağlayabileceği güç, hangi rating altında değerlendirildiğine bağlıdır.
Uygulamada karşılaşılan temel çalışma sınıfları arasında Standby, Prime ve Continuous güç tanımları bulunur.
Bu ayrım jeneratör seçiminin en önemli noktalarından biridir.
Standby Güç Nedir?
Standby çalışma, jeneratörün temel olarak şebeke elektriğinin kesilmesi durumunda yedek enerji kaynağı olarak kullanıldığı uygulamalardır.
Normal koşullarda yük şebeke tarafından beslenir.
Şebeke kesildiğinde jeneratör devreye girer ve elektrik geri gelene kadar gerekli yükleri besler.
Bu nedenle Standby jeneratörlerin çalışma süresi genellikle sınırlıdır ve sistemin temel görevi enerji üretim maliyetini azaltmak değil, elektrik kesintisi sırasında enerji sürekliliğini sağlamaktır.
Hastaneler, ticari binalar, fabrikalar, veri merkezleri ve kritik altyapılarda kullanılan klasik acil durum jeneratörleri bu çalışma modeline örnek gösterilebilir.
Prime Güç Nedir?
Prime çalışma modelinde jeneratör artık yalnızca elektrik kesintilerinde kullanılan bir yedek kaynak değildir.
Jeneratör, tesisin veya uygulamanın ana elektrik kaynaklarından biri olarak uzun süre çalışabilir.
Prime uygulamalarda yük genellikle sabit değildir.
Üretim hattının devreye girmesi, motorların çalışması, pompaların durması veya farklı ekipmanların kullanılması nedeniyle jeneratör üzerindeki elektrik yükü zaman içerisinde değişebilir.
Bu nedenle Prime rating, özellikle değişken yük altında uzun süreli enerji üretimi gereken uygulamalarda önem kazanır.
Şebeke elektriğinin bulunmadığı uzak tesisler, maden sahaları, bazı endüstriyel uygulamalar ve uzun süreli yerel enerji üretimi gereken projeler Prime çalışma modeline örnek olabilir.
Ancak izin verilen ortalama yük, aşırı yük kapasitesi ve çalışma koşulları üretici tarafından belirtilen rating şartlarına göre değerlendirilmelidir.
Continuous Güç Nedir?
Continuous çalışma, jeneratörün uzun süre boyunca sürekli ve daha öngörülebilir bir yük seviyesinde enerji üretmesi gereken uygulamaları ifade eder.
Bu tür projelerde jeneratör geçici bir yedek güç kaynağı olmaktan çıkar ve tesisin sürekli enerji üretim altyapısının bir parçası haline gelir.
Örneğin yıl boyunca düzenli elektrik üretiminin planlandığı bazı endüstriyel enerji tesisleri veya baz yük uygulamaları Continuous çalışma yaklaşımıyla değerlendirilebilir.
Buradaki önemli nokta, Continuous gücün Standby gücüyle aynı kabul edilmemesidir.
Aynı motor-jeneratör setinin üretici tarafından belirtilen Standby, Prime ve Continuous güç değerleri farklı olabilir.
Dolayısıyla jeneratör seçiminde yalnızca:
“Kaç kVA jeneratör gerekiyor?”
sorusu değil,
“Bu güce yılda kaç saat ve hangi yük profili altında ihtiyacımız var?”
sorusu da cevaplanmalıdır.
Standby, Prime ve Continuous Arasındaki Temel Fark Nedir?
En basit ifadeyle üç çalışma modeli şöyle düşünülebilir:
Standby → Elektrik kesildiğinde çalışır.
Prime → Uzun süre çalışabilir ve yük zaman içerisinde değişebilir.
Continuous → Uzun süreli ve daha sürekli/baz yük karakterine sahip enerji üretimi için değerlendirilir.
Ancak bu açıklamalar kavramları anlamayı kolaylaştırmak içindir.
Gerçek bir jeneratör seçiminde üreticinin ilgili motor-jeneratör seti için yayımladığı rating tanımları ve teknik sınırlamalar esas alınmalıdır.
Özellikle yıllık çalışma süresi, ortalama yük oranı, izin verilen aşırı yük kapasitesi ve bakım şartları rating türüne göre değişebilir.
Bu nedenle aynı güçte görünen iki jeneratörün uzun süreli çalışma kabiliyeti aynı olmayabilir.
Doğalgazlı Jeneratörler Neden Uzun Süreli Çalışma İçin Değerlendirilebilir?
Doğalgazlı jeneratörlerin uzun çalışma sürelerinin bulunduğu projelerde öne çıkan özelliklerinden biri, uygun bir şebeke doğalgaz altyapısı bulunduğunda yakıtın sürekli olarak boru hattından temin edilebilmesidir.
Dizel jeneratörlerde uzun süreli çalışma için yakıtın depolanması, tüketilen yakıtın yeniden sahaya taşınması ve yakıt stokunun yönetilmesi gerekir.
Doğalgazlı sistemlerde ise yeterli basınç ve debiye sahip güvenilir bir doğalgaz altyapısı bulunması halinde büyük miktarda sıvı yakıtın tesis içerisinde depolanması ihtiyacı azalabilir.
Ancak yakıt tedarik kolaylığı tek başına bir jeneratörü Continuous veya Prime uygulamasına uygun hale getirmez.
Motorun çalışma sınıfı, soğutma sistemi, yağlama sistemi, egzoz altyapısı, havalandırma, bakım planı ve elektriksel sistemin tamamı uzun çalışma sürelerine uygun şekilde değerlendirilmelidir.
Başka bir ifadeyle:
Doğalgazın sürekli geliyor olması, jeneratörün sınırsız süreyle hiçbir teknik koşul dikkate alınmadan çalışabileceği anlamına gelmez.
Doğru yaklaşım; yakıt altyapısı ile motor-jeneratörün çalışma kabiliyetini birlikte değerlendirmektir.
Doğalgazlı Jeneratör 7/24 Çalışabilir mi?
Uygun çalışma sınıfına sahip bir doğalgazlı jeneratör, uzun süreli enerji üretimi gereken uygulamalarda kullanılabilir.
Ancak “7 gün 24 saat enerji üretimi” ile “tek bir jeneratörün hiç durmadan çalışması” birbirinden farklı kavramlardır.
İçten yanmalı motora sahip jeneratör sistemlerinde üretici tarafından belirlenen periyodik bakım işlemlerinin gerçekleştirilmesi gerekir. Motor yağı, filtreler, ateşleme sistemi, soğutma devresi ve diğer yardımcı sistemler belirli çalışma saatlerinde kontrol veya bakım gerektirebilir.
Bu nedenle tesisin yıl boyunca kesintisiz enerji üretmesi gerekiyorsa sistem tasarımı yalnızca jeneratörün çalışma kapasitesine göre değil, planlı bakım sırasında enerji üretiminin nasıl devam edeceğine göre de yapılmalıdır.
Kritik uygulamalarda bu ihtiyaç birden fazla jeneratörün kullanıldığı yedekli sistemlerle çözülebilir.
Sürekli Enerji Üretiminde N+1 Yedeklilik Neden Önemlidir?
Bir tesisin elektrik üretiminin durmasına izin verilmiyorsa tek bir jeneratöre bağımlı sistem önemli bir operasyonel risk oluşturabilir.
Örneğin tesisin ihtiyacını karşılamak için üç jeneratörün çalışması gerekiyorsa sisteme ilave bir jeneratör eklenerek N+1 yedeklilik oluşturulabilir.
Bu durumda jeneratörlerden biri planlı bakım veya arıza nedeniyle devreden çıktığında diğer üniteler gerekli kapasiteyi sağlamaya devam edebilir.
N+1 yaklaşımının amacı yalnızca arızaya karşı yedek oluşturmak değildir.
Aynı zamanda;
- Periyodik bakımların planlanabilmesi,
- Çalışma saatlerinin jeneratörler arasında dengelenebilmesi,
- Değişken yüklerde uygun sayıda jeneratörün devrede tutulabilmesi,
- Bir ünitenin servis dışı kalması durumunda enerji sürekliliğinin korunabilmesi
açısından da avantaj sağlayabilir.
Bu nedenle sürekli enerji üretimi gereken büyük tesislerde tek büyük jeneratör yerine birden fazla jeneratörden oluşan modüler güç santrali yapıları değerlendirilebilir.
Ancak N+1 yalnızca jeneratör sayısını artırmak anlamına gelmemelidir. Yakıt kaynağı, ortak şalt sistemi, kontrol altyapısı, soğutma sistemi ve diğer ortak ekipmanlardaki tek hata noktaları da ayrıca değerlendirilmelidir.
Uzun Süreli Çalışmada Jeneratörün Yük Oranı Neden Önemlidir?
Bir jeneratörün doğru güçte seçilmesi yalnızca maksimum yükü karşılaması açısından önemli değildir.
Uzun süreli çalışma uygulamalarında jeneratörün hangi yük aralığında çalışacağı da sistem performansını, bakım ihtiyacını ve işletme ekonomisini etkileyebilir.
Gereğinden büyük seçilmiş bir jeneratörün sürekli düşük yük altında çalıştırılması her zaman avantaj sağlamaz.
Aynı şekilde jeneratörün sürekli olarak çalışma sınıfının izin verdiği sınırların üzerinde yüklenmesi de doğru değildir.
Bu nedenle Prime veya Continuous uygulamalarda kapasite belirlenirken;
- Minimum ve maksimum tesis yükü,
- Ortalama yük,
- Baz yük,
- Ani yük değişimleri,
- Motorların ilk çalışma akımları,
- Günlük ve mevsimsel tüketim değişimleri
birlikte değerlendirilmelidir.
Uzun süreli enerji üretiminde doğru jeneratör, yalnızca maksimum yükü karşılayan değil; tesisin gerçek yük profiline uygun çalışan jeneratördür.
Soğutma Sistemi Sürekli Çalışmada Neden Kritik Hale Gelir?
Jeneratör uzun süre çalıştığında motor tarafından sürekli olarak önemli miktarda ısı üretilir.
Bu nedenle soğutma sistemi, uzun süreli çalışma uygulamalarının en kritik yardımcı sistemlerinden biridir.
Jeneratör odasının yetersiz havalandırılması, radyatör hava akışının engellenmesi veya ortam sıcaklığının tasarım değerlerinin üzerine çıkması motorun performansını ve çalışma güvenilirliğini etkileyebilir.
Bu nedenle özellikle yüksek güçlü sistemlerde yalnızca jeneratörün kapasitesi değil;
- Ortam sıcaklığı,
- Radyatör kapasitesi,
- Taze hava girişi,
- Sıcak hava tahliyesi,
- Jeneratör odasının yerleşimi,
- Egzoz sisteminin oluşturduğu ısı yükü
birlikte değerlendirilmelidir.
Uzun süreli çalışma planlanan bir jeneratör için makine dairesi de jeneratör sisteminin bir parçasıdır.
Uzun Süre Çalışmak Motor Ömrünü Kısaltır mı?
Bu sorunun tek başına çalışma saati üzerinden cevaplanması doğru değildir.
Motor ömrünü etkileyen faktörler arasında çalışma süresinin yanında yük profili, bakım kalitesi, kullanılan yağ ve sarf malzemeleri, soğutma koşulları, yakıt kalitesi, çalışma sıcaklığı ve üreticinin bakım programına uyulması da bulunur.
Uzun saatler boyunca uygun çalışma koşullarında ve doğru yük altında çalışan bir motor ile kısa sürelerle fakat sürekli uygunsuz koşullarda çalışan bir motor aynı şekilde değerlendirilmemelidir.
Bu nedenle Prime veya Continuous uygulamalarda bakım yaklaşımı klasik acil durum jeneratörlerinden daha farklı ele alınmalıdır.
Standby jeneratörde bakım planlamasının önemli bir bölümü “ihtiyaç olduğunda çalışmaya hazır mı?” sorusuna odaklanırken, sürekli enerji üretiminde buna ek olarak:
“Bir sonraki planlı bakım duruşuna kadar güvenilir şekilde üretime devam edebilir mi?”
sorusu önem kazanır.
Periyodik Bakım Sırasında Sistem Ne Olur?
Prime veya Continuous uygulamada jeneratörün bakım gerektirmesi sistemin yanlış seçildiği anlamına gelmez.
Bakım, içten yanmalı motorla çalışan enerji üretim sistemlerinin normal işletme sürecinin bir parçasıdır.
Asıl mühendislik konusu, bakım zamanının önceden planlanması ve bakım sırasında tesisin enerji ihtiyacının nasıl karşılanacağının belirlenmesidir.
Uygulamaya göre;
- Diğer jeneratörler yükü devralabilir,
- Şebeke geçici olarak yükü besleyebilir,
- Yedek jeneratör devreye alınabilir,
- Yükler önceliklerine göre yönetilebilir.
Bu nedenle kesintisiz enerji ihtiyacı bulunan bir tesiste yalnızca jeneratörün çalışma süresi değil, bakım stratejisi ve yedeklilik mimarisi de proje aşamasında belirlenmelidir.
Doğalgazlı Jeneratör ile Sürekli Elektrik Üretmek Ekonomik midir?
Teknik olarak yapılabilir olması, her tesiste ekonomik olduğu anlamına gelmez.
Ekonomik değerlendirmede doğalgaz fiyatı ile şebekeden satın alınan elektriğin maliyeti arasındaki ilişki önemli olmakla birlikte tek kriter değildir.
Hesaplamada;
- Doğalgaz tüketimi,
- Jeneratörün elektriksel verimi,
- Yıllık çalışma saati,
- Ortalama yük oranı,
- Bakım ve sarf malzemesi giderleri,
- Motorun büyük bakım / revizyon gereksinimleri,
- İlk yatırım maliyeti,
- Şebeke elektrik maliyeti
birlikte değerlendirilmelidir.
Eğer jeneratörün ortaya çıkardığı termal enerji de kojenerasyon veya trijenerasyon sistemi içerisinde kullanılabiliyorsa ekonomik değerlendirme değişebilir. Çünkü bu durumda sistem yalnızca elektrik üretmez; normalde başka bir enerji kaynağıyla karşılanacak ısı veya soğutma ihtiyacına da katkı sağlayabilir.
Bu nedenle doğru soru:
“Doğalgazlı jeneratörle elektrik üretmek şebekeden daha ucuz mu?”
sorusundan daha kapsamlıdır.
Asıl soru:
“Tesisimizin gerçek tüketim profilinde, elektrik ve kullanılabilir termal enerjiyi birlikte değerlendirdiğimizde toplam enerji maliyetimiz nasıl değişiyor?”
olmalıdır.
Hangi Tesislerde Prime veya Continuous Doğalgazlı Jeneratör Değerlendirilebilir?
Prime veya Continuous çalışma modeli özellikle yüksek ve uzun süreli elektrik ihtiyacı bulunan işletmelerde değerlendirilmelidir.
Örneğin;
- Şebeke elektriğinin bulunmadığı veya yetersiz olduğu tesisler,
- Yıl boyunca yüksek baz elektrik yüküne sahip endüstriyel işletmeler,
- Elektrik üretiminin tesis içerisinde planlandığı enerji yoğun üretim tesisleri,
- Kojenerasyon veya trijenerasyon uygulamaları,
- Elektrik ve termal enerjinin birlikte değerlendirilebildiği işletmeler,
- Enerji sürekliliğinin üretim sürecinin doğrudan bir parçası olduğu kritik tesisler
Prime veya Continuous doğalgazlı jeneratör uygulamaları açısından değerlendirilebilir.
Ancak tesisin yüksek elektrik tüketimine sahip olması tek başına yeterli değildir.
Doğalgaz altyapısının gerekli basınç ve debiyi sağlayabilmesi, jeneratörün uygun rating sınıfında seçilmesi, makine dairesinin uzun süreli çalışmaya uygun olması ve yatırımın ekonomik fizibilitesinin yapılması gerekir.
Hangi Durumlarda Sürekli Doğalgazlı Jeneratör Kullanımı Mantıklı Olmayabilir?
Her doğalgaz altyapısı bulunan tesiste sürekli elektrik üretmek ekonomik veya teknik olarak doğru değildir.
Örneğin tesisin elektrik ihtiyacı yalnızca şebeke kesintilerinde ortaya çıkıyorsa klasik Standby jeneratör uygulaması daha doğru olabilir.
Aynı şekilde;
- Yıllık çalışma süresi düşükse,
- Elektrik yükü çok düzensizse,
- Doğalgaz altyapısı yeterli değilse,
- Şebeke elektriğinin maliyeti yerinde üretime göre avantajlıysa,
- Jeneratörün ortaya çıkardığı termal enerjiden yararlanılamıyorsa,
- Bakım ve işletme altyapısı sürekli çalışmaya uygun değilse
Prime veya Continuous çalışma modeli beklenen ekonomik avantajı sağlamayabilir.
Burada önemli olan doğalgazlı jeneratörü mümkün olduğunca uzun süre çalıştırmak değil, tesisin enerji ihtiyacına en uygun çalışma modelini belirlemektir.
Standby Jeneratörü Continuous Olarak Kullanabilir miyiz?
Bu yaklaşım doğru değildir.
Bir jeneratörün Standby gücünün örneğin 1000 kVA olması, sistemin 1000 kVA yük altında sürekli olarak çalıştırılabileceği anlamına gelmez.
Aynı motor-jeneratör seti için üretici tarafından farklı Standby, Prime veya Continuous güç değerleri tanımlanabilir.
Bu nedenle mevcut bir jeneratörün uzun süreli çalıştırılması planlanıyorsa yalnızca jeneratörün etiket gücüne bakılmamalıdır.
Üreticinin;
- Rating tanımı,
- İzin verilen yük profili,
- Çalışma süresi,
- Ortalama yük koşulları,
- Bakım gereklilikleri
kontrol edilmelidir.
Standby kapasitesini Continuous kapasite gibi değerlendirmek jeneratör seçiminde yapılabilecek önemli teknik hatalardan biridir.
Tek Büyük Jeneratör mü, Birden Fazla Jeneratör mü?
Uzun süreli enerji üretiminde her zaman tek büyük jeneratör kullanmak en doğru çözüm olmayabilir.
Örneğin tesis yükünün gün içerisinde önemli ölçüde değiştiği bir uygulamada birden fazla jeneratörün paralel çalıştırılması düşünülebilir.
Yük düşükken yalnızca gerekli sayıda jeneratör çalıştırılabilir. Tesis yükü yükseldiğinde diğer jeneratörler senkronize edilerek sisteme dahil edilebilir.
Bu yaklaşım;
- Değişken yüklerin daha etkin yönetilmesine,
- Jeneratörlerin uygun yük oranlarında çalıştırılmasına,
- Bakım sırasında diğer ünitelerin kullanılmasına,
- Çalışma saatlerinin makineler arasında dengelenmesine,
- N+1 yedeklilik oluşturulmasına
olanak sağlayabilir.
Bu nedenle yüksek güçlü Prime ve Continuous projelerde karar yalnızca “kaç kVA?” üzerinden verilmemelidir.
Jeneratör sayısı + ünite gücü + çalışma senaryosu + yedeklilik seviyesi birlikte tasarlanmalıdır.
Prime / Continuous Sistemlerde Uzaktan İzleme Neden Önemlidir?
Standby jeneratör aylar boyunca çok az çalışabilirken Prime veya Continuous uygulamadaki bir jeneratör kısa sürede binlerce çalışma saatine ulaşabilir.
Bu nedenle sistemin yalnızca arıza meydana geldiğinde kontrol edilmesi yeterli olmayabilir.
Uygun bir uzaktan izleme altyapısıyla;
- Motor çalışma saatleri,
- Elektriksel yük değerleri,
- Motor sıcaklıkları,
- Yağ basıncı,
- Akü ve şarj sistemi,
- Alarm ve arıza kayıtları,
- Bakım zamanları
takip edilebilir.
Sistemin teknik altyapısına bağlı olarak farklı parametreler de izlenebilir.
Böylece bakım yalnızca takvim üzerinden değil, jeneratörün gerçek çalışma süresi ve işletme koşulları dikkate alınarak planlanabilir.
Uzun süreli enerji üretiminde uzaktan izleme, yalnızca bir kullanıcı kolaylığı değil; işletme sürekliliği ve planlı bakım yönetiminin önemli bir parçası haline gelir.
ENERVIS Yaklaşımı
ENERVIS’te Prime veya Continuous jeneratör seçiminin başlangıç noktası yalnızca tesisin maksimum kVA ihtiyacı değildir.
Öncelikle tesisin;
- Elektrik yük profili,
- Baz yükü,
- Yıllık çalışma süresi,
- Doğalgaz altyapısı,
- Kritik yükleri,
- Yedeklilik ihtiyacı,
- Isı ve soğutma ihtiyacı,
- Mevcut enerji maliyetleri
birlikte değerlendirilmelidir.
Ardından Standby, Prime, Continuous veya kojenerasyon / trijenerasyon senaryoları teknik ve ekonomik açıdan karşılaştırılabilir.
Bazı tesislerde en doğru çözüm klasik bir Standby jeneratör olabilir.
Başka bir tesiste ise doğalgazlı jeneratörün uzun süreli çalıştırılması ve ortaya çıkan termal enerjinin geri kazanılması daha güçlü bir enerji modeli oluşturabilir.
ENERVIS yaklaşımında amaç en büyük jeneratörü satmak değil, işletmenin gerçek enerji ihtiyacına uygun güç üretim mimarisini belirlemektir.
Sık Sorulan Sorular
Doğalgazlı jeneratör sürekli çalışabilir mi?
Evet. Üretici tarafından Prime veya Continuous çalışma için uygun şekilde sınıflandırılmış doğalgazlı jeneratörler uzun süreli elektrik üretiminde kullanılabilir. Ancak çalışma koşulları, yük profili ve bakım programı üreticinin teknik gerekliliklerine uygun olmalıdır.
Doğalgazlı jeneratör 7/24 çalışabilir mi?
Bir tesis 7/24 jeneratörlerle enerji üretebilir; ancak bu, tek bir jeneratörün bakım yapılmadan sürekli çalıştırılması anlamına gelmez. Kesintisiz üretim gereken uygulamalarda bakım duruşları ve yedeklilik önceden planlanmalıdır.
Standby jeneratör ile Prime jeneratör arasındaki fark nedir?
Standby jeneratör temel olarak şebeke kesintilerinde yedek güç sağlamak için kullanılır. Prime uygulamada jeneratör uzun süreli enerji üretiminde ana güç kaynaklarından biri olarak çalışabilir ve yük zaman içerisinde değişebilir.
Prime ile Continuous aynı şey midir?
Hayır. Her iki sınıf da uzun süreli çalışma uygulamalarında kullanılabilse de izin verilen yük profili ve çalışma koşulları aynı olmayabilir. Kesin rating tanımı için ilgili jeneratör üreticisinin teknik verileri esas alınmalıdır.
Sürekli çalışan jeneratörde bakım nasıl yapılır?
Bakımlar üreticinin çalışma saati ve bakım programına göre planlanır. Enerji üretiminin durmaması gereken tesislerde diğer jeneratörler, şebeke veya yedek güç kaynakları bakım sırasında yükü devralacak şekilde sistem tasarlanabilir.
Sürekli elektrik üretiminde doğalgaz mı dizel mi daha avantajlıdır?
Tek bir cevap yoktur. Yıllık çalışma süresi, yakıt fiyatları, doğalgaz altyapısı, bakım maliyetleri, yük profili ve termal enerjinin kullanılıp kullanılamayacağı birlikte değerlendirilmelidir. Uzun çalışma sürelerinde doğalgaz seçeneğinin teknik ve ekonomik olarak karşılaştırılması özellikle önemlidir.
Sonuç
Doğalgazlı jeneratörler yalnızca elektrik kesintilerinde çalışan Standby sistemler olarak değerlendirilmemelidir.
Uygun motor-jeneratör seçimi ve doğru sistem tasarımıyla Prime veya Continuous çalışma gerektiren projelerde de kullanılabilirler.
Ancak uzun süreli çalışma kararı yalnızca yakıt tipine veya jeneratörün katalog gücüne göre verilmemelidir.
Rating sınıfı, yıllık çalışma süresi, yük profili, doğalgaz altyapısı, soğutma, bakım, yedeklilik ve işletme ekonomisi birlikte değerlendirilmelidir.
Özellikle uzun çalışma sürelerine sahip tesislerde doğalgazlı jeneratörün kojenerasyon veya trijenerasyon sistemiyle birlikte değerlendirilmesi, elektrik üretiminin yanında ortaya çıkan termal enerjinin de kullanılmasına olanak sağlayabilir.
Bu nedenle jeneratör yatırımından önce sorulması gereken soru yalnızca:
“Kaç kVA jeneratöre ihtiyacımız var?”
değil,
“Bu jeneratör yılda kaç saat, hangi yük altında ve hangi enerji üretim modeli içerisinde çalışacak?”
olmalıdır.
Bu sorunun doğru cevabı, Standby bir jeneratör ile uzun süreli enerji üretim sistemi arasındaki temel farkı ortaya koyar.
ENERVIS Güvenlik ve Teknik Uygulama Notu
Prime ve Continuous jeneratör uygulamaları; yakıt sistemi, elektrik altyapısı, havalandırma, soğutma, egzoz, koruma, senkronizasyon ve kontrol sistemlerinin birlikte değerlendirilmesini gerektirir.
Gerçek çalışma kapasitesi ve izin verilen çalışma koşulları için ilgili motor-jeneratör üreticisinin teknik dokümanları ve rating tanımları esas alınmalıdır.
Şebekeyle paralel çalışma, ada çalışma ve birden fazla jeneratörün senkronizasyonu gereken uygulamalarda ilgili mevzuat, şebeke bağlantı şartları ve gerekli koruma sistemleri proje aşamasında değerlendirilmelidir.
Bu yazı genel teknik bilgilendirme amacı taşımaktadır. Gerçek sistem kapasitesi ve çalışma senaryosu projeye özel mühendislik değerlendirmesiyle belirlenmelidir.